مدیریت آموزشی.کارشناسی ارشد

دانشجو : اعظم اسدی    رشته : ارشد مدیریت آموزشی       استاد: دکتر ابوالفضل بختیاری

• دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات

 عنوان :تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم

مقدمه :

تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم چیست ؟ منشا و نحوه شکل گیری آن چگونه است؟ در این زمینه یکی از بهترین منابع ، کتاب تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم های  تالیف  علی رضائیان می باشد .  این کتاب از چه فصلهای تشکیل شده است و هرکدام شامل چه مباحثی می باشد.در نوشتار سعی بر آن داریم بتوانیم با سیستم و مبانی سیستم مراحل طراحی و برنامه ریزی سیستم و.... هر چند مختصر با مباحث این کتاب را داشته باشیم

سیستم عبارت است از : مجموعه ای از اجزاء به هم پیوسته که بعلت وابستگی حاکم بر اجزای خود کلیت جدیدی را پدید آورده است . هر سیستم از سه بخش مهم تشکیل شده است :1- مفهوم کلی 2- روابط متقابل بین اجزاء 3- دارای هدف مشترک تشکیل شده است . سیستم به دو صورت 1- بسته  2- باز ( پویا ) تقسیم می شود . باز و بسته بودن سیستم ها امری نسبی است که  به میزان ارتباط آن با محیطشان بستگی دارد .

کتاب تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم های  تالیف دکتر علی رضائیان  از دوازده فص تشکیل شده است که عبارت است از :

فصل ۱ : نگاهی کلی بر سیستم ها شامل  :۱) سیر تحول علم مدیریت  ۲) تفکر سیستمی ۳) ظریه عمومی سیستم ها: منشاء و نحوه شکل گیری ۴)ویژگی های نظریه عمومی سیستم ها  ۵)علم کنترل و ارتباطات (سایبرنتیک)   ۶) کاربرد نظریه های عمومی سیستم ها و علم کنترل و ارتباطات در سازمان ها    ۷)  طبقه بندی سیستم ها بر اساس میزان پیچیدگی  ۸) تأثیر نظریه عمومی سیستم ها بر مطالعه سازمان ها 

 فصل ۲ : مبانی سیستم شامل ۱)  تعریف سیستم ۲)  نمایش هندسی سیستم  ۳)عناصر سیستم   ۴) روابط   ۵)  ویژگی ها   ۶) پویایی سیستم  ۷)مرز سیستم   ۸) تعادل و تخصص  ۹)  انواع سلول ها  ۱۰)  محیط سیستم  ۱۱) سلسله مراتب سیستم ها  ۱۲) سیستم های باز و بسته     ۱۳)ویژگی های سیستم باز ۱۴) اهمیت نگرش سیستمی  ۱۵)   سیستم های همشکل ۱۶)   سازگاری سیستم  ۱۷)   ویژگی های کارکردی (رفتاری) یا ساختاری سیستم   ۱۸)   انواع رفتار سیستم ۱۹)   آرایش درونی سیستم 

 فصل ۳ : علم کنترل و ارتباطات شامل : ۱)      طبقه بندی سیستم ها بر اساس میزان کنترل پذیری    ۲) بازخور به مثابه ابزاری برای کنترل   ۳)  نمودار خانه ای   ۴)  سیستم های مدار بسته   ۵)  سیستم های مدار باز   ۶)  نمودار خانه ای و نظریه عمومی سیستم ها    ۷)سیستم های بازخور نوع اول (سیستم های خودکار حفظ کننده هدف)   ۸)  سیستم های باخور نوع دوم (سیستم های خودکار تغییر دهنده هدف)     ۹)   سیستم های بازخور نوع سوم (سیستم های هوشمند تغییر دهنده هدف)   ۱۰)   کنترل و قانون ضرورت تنوع    ۱۱)   پیچیدگی و جعبه سیاه      ۱۲)   پیچیدگی    ۱۳)   جعبه سیاه    ۱۴)   نظریه اطلاعات و نظریه ارتباطات    ۱۵)   نظریه اطلاعات   ۱۶)   اندازه گیری میزان اطلاعات     ۱۷)   ظرفیت مسیر    ۱۸)   نظریه اطلاعات و سازمان   ۱۹)   نگرش جدید سیستمی

فصل ۴ : شناخت خرده سیستم ها و ساده سازی الگوی تعاملی آنها شامل :۱)  شناخت خرده سیستم ها ۲)  خرده سیستم های هر سیستم  ۳)فراگرد تعریف خرده سیستم ها ۴)   روش های شناخت خرده سیستم ها  ۵)  جداسازی (تفکیک)  ۶)کاربرد جداسازی و تفکیک در مدیریت پروژه (ساختار تجزیه کار)  ۷)  ساده سازی الگوی تعاملی خرده سیستم ها ۸)  روش ساده سازی  ۹) بهینه سازی بخشی

فصل ۵ : ساز و کار تداوم حیات سازمان ها در محیط های پویا شامل: ۱)  تعریف محیط سازمان (نگرش سیستمی)  ۲)  تعامل سازمان و محیط  ۳)  متغیرها و پارامترها   ۴) هدفمندی و اطلاع گیری در سیستم های باز  ۵)  ماهیت سیستم پیمایش  ۶) شدت پیمایش  ۷) روش های پیمایش

فصل ۶ : مقدمه ای بر تجزیه و تحلیل و طراحی نظام یافته سیستم : ۱)چرخه حیات ایجاد سیستم ۲)  الف) چرخه حیات سنتی تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم  ۳)  ب) چرخه حیات نظام یافته تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم ۴)  مدل های منطقی و فیزیکی

فصل ۷ : شناخت بافت سازمانی :۱)   روش عوامل حیاتی موفقیت ۲)  مطالعه سازمان ۳) انتخاب افراد برای مصاحبه ۴)  برنامه ریزی و انجام مصاحبه ۵) روش نمودار محتوایی ۶)  علائم نمودار محتوایی ۷)  سطوح سه گانه نمودار محتوایی ۸)  ارزش نمودار محتوایی

فصل ۸ : فنون نظام یافته تجزیه و تحلیل و طراحی: ۱) نمودار جریان اطلاعات  ۲) علائم نمودار جریان اطلاعات  ۳)  خانه های پردازش ۴) ساختار نمودار جریان اطلاعات  ۵)  تفکیک نظام یافته یا هموارسازی نمودارهای جریان اطلاعات  ۶) نمودار سیستم   ۷) علائم نمودار سیستم  ۸)  ساختار نمودار سیستم ۹)  سطوح نمودار سیستم  ۱۰) مقایسه نمودار جریان اطلاعات، نمودار سیستم و نمودار برنامه

فصل ۹ : طراحی و برنامه ریزی سیستم : ۱)  هدف سیستم ۲)  ضرورت طراحی سیستم بهینه۳) اهداف طراحی سیستم ۴) ضرورت طراحی سیستم جامع ۵) اهداف طراحی سیستم جامع ۶)  مفروضات زیربنایی طراحی سیستم  ۷)  ضرورت طراحی گام به گام سیستم ۸)  ویژگی های طراح یا تحلیلگر ۹)  ضرورت آشنایی طراح با سازمان ۱۰)  عوامل انسانی در طراحی سیستم  ۱۱)  علل مقاومت کارکنان ۱۲) راه های غلبه بر مقاومت کارکنان  ۱۳) طراحی پروژه  ۱۴) معیارهای ارزیابی یک پروژه ۱۵)  تعیین اهداف کوتاه مدت پروژه  ۱۶)  طرح پیشنهادی یک پروژه ۱۷) ساختار تجزیه کار و مدیریت پروژه  ۱۸)  نمودار جریان کار ۱۹) انواع نمودار جریان کار ۲۰)   فنون برنامه ریزی سیستم و ساختار تجزیه کار ۲۱)   انتخاب بهترین روش ۲۲) شبکه مسیر بحرانی  ۲۳)  نمودار پرت (فن ارزشیابی و بازنگری برنامه) ۲۴) نمودار میله ای گانت و کاربرد آن

فصل ۱۰ : طراحی مفهومی سیستم جدید : ۱)  مفاهیم طراحی خام (مفهومی) ۲) مراحل طراحی مفهومی

۱۱ : طراحی تفصیلی سیستم جدید : ۱) هدف طراحی تفصیلی سیستم ۲) ضرورت آگاهی اعضای سازمان از هدف و نحوه طراحی سیستم ۳)  طراحی تفصیلی سیستم ۴) برنامه ریزی پروژه ۵)  کنترل پروژه ۶)  تشخیص شاخص های غالب و داد و ستد برای سیستم ۷)  نحوه کسب اطلاعات

فصل ۱۲ : استقرار، ارزیابی و نگهداری سیستم : ۱)  روش های استقرار سیستم ۲) برنامه ریزی استقرار ۳)  برنامه آزمایش سیستم ۴) کنترل و نگهداری سیستم۵)  محدود یت های نگهداری سیستم ۶) برنامه ریزی نگهداری سیستم

در فصل دوم کتاب به عناصرسیستم اشاره شده است که به ترتیب عناصر یک سیتم عبارت است از :

1-ورودیها 2- فراگرد 3- خروجی ها 4-  بازخورد .

که هرکدام توضیح داده شده است . همچنین به منشا و نحو ه شکل گیری سیستمها اشاره شده است که در سال 1954 م یک انجمن پژوهشی تحت رهبری لودینگ ون برتالانفی (زیست شناس)  ، کنت بولدینگ  (اقتصاددان)، اناتول راپوپورت  (ریاضیدان) ، رالف جرارد (فیولوژیست )تشکیل شد.که اهداف و وظایف اولیه این انجمن که بعدها (( انجمن پژوهشی سیستمها ی عمومی )) نام گرفت ، این انجمن توسعه آن دسته از سیستمها ی نظری است که در بیش از یک بخش نقش داشتن کاربرد دارد.

نظریه عمومی سیستم ها در یک مفهوم ارگانیک و بیولوژیک که معمولا (( انقلاب ارگانیک )) نامیده می شود ، ریشه دارد.

سیستمها بر دو قسم هستند: سیستم پویا یا باز و سیستم بسته

سیستم ها در طی زمان تغییر می کنند که این تغییرات بر پویایی سیستم دلالت دارد. از این رو سیستم های تغییر پذیر را سیستم های پویا می نامند  ، سیستم باز با محیط خود تبادل انرژی ، ماده و اطلاعات دارد این سیستم نسبت به عملکرد خود آگاهی ندارد و نمیتواند بر آن نظارت کند  در مقابل سیستم بسته : سیستمی که عملیات خودش  را بطور خودکار کنترل یا تعدیل می کند . به عبارت دیگر به محیط خودش وابسته نیست بلکه خود اتکا ست و رابطه اش با محیط خارج قطع است .

نتیجه :

سیستم از عناصر و خرده سیستمهای بسیاری تشکیل شده است همه ی عوامل به بقا سازمان کمک می کنند و نقصان در یکی از عوامل باعث ضعف آن سازمان و سیستم میشود . با اشنا شدن با مباحث تجزیه و تحلیل و همچنین تحلیلگر سیستم مدیر بهتر میتواند برای رسیدن به اهداف سازمان تلاش کند و از به انحراف رفتن سیستم جلوگیری کند . چرا که یک تحلیلگر که همان کارشناس با تجربه و زبده در این کار است با شناسایی نقاط ضعف و عیوب سیستم  با ابزارها و فنون مجهز  به کمک سیستم می آید و برای رفع آن چاره اندیشی می کند.بهبود عملکرد سازمان کمک بسیاری کند

منبع :

علی رضائیان (1393)، تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم ها ( تهران : سمت)